HOME

VOORWOORD

HOOFDSTUK I
01. Jozef
02. Amenhotep, zoon van Hapoe
03. Sprookje van de twee broers
04. Echnaton en Israëls godsdienst

05. Zonnecultus in de Bijbel

HOOFDSTUK II
01. Inleiding
02. De Hyksos
03. Ahmose, begin 18e dynastie
04. Hatsjepsoet
05. Thoetmosis III
06. Amenhotep II
07. Thoetmosis IV
08 Amenhotep III
09. Amenhotep IV (Echnaton)
10. Toetanchamon
11. Eje
12. Horemheb
13. Ramses I
14. Seti I
15. Ramses II
16. Merenptah en Israël-stèle
17. Ramses III
18. Wen-Amon
19. Habiroe


HOOFDSTUK III
01. Een welwillende farao
02. Zafnath Paäneach
03. Zeven vette en magere jaren
04. De geboortedag van Farao
05. Drie farao's
06. Een mini-uittocht


HOOFDSTUK IV
01. Inleiding
02. Rameses en Gosen
03. Mozes en de farao's
04. Israël en de slavernij
05. De strijd met farao


HOOFDSTUK V
01. Inleiding
02. Pauze tussen Genesis en Exodus
03. Twee tijdrekeningen
04. Tabel A1 (uitleg)
05. Tabel A2 (uitleg)
06. Het Sed-feest
07. Tabel B1 (uitleg)
08. Tabel B2 (uitleg)
09. 480 jaar na de uittocht


HOOFDSTUK VI
01. Inleiding
02. Mamre
03. Arba en Kirjath-Arba
04. Machpéla of Sichem?
05. Echnaton en de Enakieten
06. Het getal vier
07. Abram, Arba en Mamre
08. Onenigheid
09. De druiventros
10. Arba, voorvader van Echnaton
11. Hebron en farao Chebron
12. De verovering van Hebron
13. Hebron en Zoan

14. 400 jaar Kirjath-Arba

NAWOORD

TABELLEN
Notities bij tabellen
Tabel 1 & 2
Tabel A1
Tabel B1
Tabel A2
Tabel B2

Tabel A3

AFBEELDINGEN
Kaart 1



Het mysterie van Jozef & Echnaton

Hoofdstuk II

Opvallend genoeg, doet de uitvaart van Jakob, die de laatste jaren van zijn leven in Egypte woonde maar in Kanaän werd begraven, aan een vluchtpoging denken. Een soort exodus in mini-formaat.

Gn.50:07-
Toen trok Jozef heen om zijn vader te begraven, en met hem trokken alle dienaren van Farao, de oudsten van zijn huis, en al de oudsten van het land Egypte, benevens het gehele huis van Jozef, zijn broeders en het huis zijns vaders (…).

Dat een grote groep vooraanstaande Egyptenaren meetrok tijdens de uitvaart, bevestigt dat zij een zekere affiniteit hadden met de monotheïstische godsdienst van Israël. Met andere woorden: deze Egyptenaren moeten eveneens monotheïsten zijn geweest, en dan komen aanhangers van Echnaton in beeld. Na de regering van Echnaton kunnen zij samen met de Israëlieten getracht hebben Egypte te ontvluchten onder het mom van Jakobs uitvaart. Dat er veel te zeggen is voor deze hypothese wordt nader uitgediept in hoofdstuk III,06.

De massale uittocht uit Egypte onder leiding van Mozes zou in de 20e dynastie hebben plaatsgevonden tijdens de Ramses-koningen (zie tabel 2, blauwe kolom f onder exodus?).

De laatste periode van Echnatons regering werd beheerst door een co-regentschap van Smenckare. Wie hij was is nog steeds twijfelachtig, maar er wordt gesuggereerd dat hij eigenlijk een zij was, namelijk Nefertiti. Echnaton werd opgevolgd door de jonge Toetanchaton.

II.10: Toetanchamon

Toetanchamon werd in Memfis gekroond. In het tweede jaar van zijn regering werd zijn naam Toetanchaton (levend beeld van Aton) veranderd in Toetanchamon. Omdat hij nog erg jong was (negen jaar) en zijn naaste familie was overleden, stond hij onder hoede van de adviseur Eje en de generaal Horemheb. Toetanchamon regeerde maar kort, negen jaar van 1334-1325 voor Chr.
Onlangs is vast komen te staan dat Echnaton de vader was van Toetanchamon. Wie zijn moeder was, is nog omstreden. Reliëfs tonen namelijk alleen Echnaton, zijn vrouw Nefertiti en hun dochters. Een zoontje is er niet bij. Waarschijnlijk was Toetanchamon de zoon van Echnaton en zijn tweede vrouw Kiya, die de titel bijzonder geliefde vrouw droeg. Kiya zou een belangrijke rol spelen in het sprookje van de twee broers (zie hoofdstuk I,03). Hoe het ook zij, Toetanchamon werd groot gebracht binnen de paleismuren van de stad Achet-Aton, waar hij zijn opvoeding genoot volgens de ideologie van zijn vader Echnaton.
Hij trouwde met Anchesenpaäton, die vermoedelijk de enige overlevende was van de dochters van Echnaton.

De naamsverandering van Toetanchaton in Toetanchamon is een teken dat de Amon-religie weer uit de oude doos was gehaald. De jonge koning zal daarbij gedwongen zijn door zijn adviseurs, die inzagen dat Egypte door het beleid van Echnaton in de problemen was gekomen en snel maatregelen wilden invoeren om het land te redden.
Een en ander neemt niet weg, dat de Aton-cultuur nog enige tijd na de dood van Echnaton populair bleef, en de regeerperiode van Toetanchamon (alsmede die van zijn opvolger farao Eje) een overgangsperiode was, waarbij de Aton-godsdienst gedoogd werd naast die van Amon. Het is trouwens moeilijk voor te stellen dat een kind van negen jaar, en opgevoed naar de ideologie van zijn vader, op stel en sprong van mening zou veranderen. Het meest sprekende bewijs hiervoor treffen we aan op de gouden troon van Toetanchamon, waarvan de rugzijde de koning toont samen met zijn vrouw onder de stralen van Aton.

II.11: Eje

Toetanchamon werd opgevolgd door zijn adviseur en generaal Eje, die tevens priester was geweest van de Aton-cultuur. Farao Eje zou slechts 4 jaar regeren. Over het algemeen neemt men aan dat ook hij nog sympathie had voor de Aton-cultuur.

II.12: Horemheb

Na Eje zou generaal Horemheb het bewind overnemen. Sindsdien werd de god Amon weer volledig in ere hersteld. De naam Amon, die Echnaton overal had laten wegbeitelen, verscheen weer in de heiligdommen en de tempels van Amon werden herbouwd en heropend.
Kortom, vanaf farao Horemheb werd de situatie voor monotheïsten gevaarlijker, en werd de druk om Egypte te ontvluchten groter. Met farao Horemheb eindigt de 18e dynastie.

II.13: Ramses I

Over de regeringsperiode van Ramses I, de eerste farao van de 19e dynastie, is weinig te vertellen. De vorst regeerde nauwelijks 2 jaar en had amper gelegenheid iets te ondernemen.
Niettemin doen we in verband met Ramses I een interessante ontdekking, die het vermelden waard is.
Farao Horemheb was altijd de vriend en vertrouweling van Ramses geweest, die in zijn jeugd bekend stond onder de naam Paramessoe. Met zijn familie woonde Paramessoe in de noordoostelijke Delta (waar de voormalige Hyksos-stad Avaris had gelegen). Aangezien Horemheb geen opvolger had, droeg hij de troon min of meer noodgedwongen over op zijn vriend. Tijdens zijn inauguratie moet Ramses I een oudere man zijn geweest van ongeveer vijftig jaar, wat zijn korte regeringsperiode verklaart. Daar hij in 1293 voor Chr. op de troon kwam, werd hij dus ongeveer vijftig jaar eerder geboren, te weten tijdens de regering van Echnaton (1350-1334 voor Chr.). Vergelijk nu onderstaande twee fragmenten.

Gn.47:11-
Jozef nu wees zijn vader en zijn broeders woonplaatsen aanen gaf hun grondbezit in het land Egypte, in het beste deel van het land, in het land Rameses.

Ex.01:11-
(...) zij moesten voorraadsteden bouwen, Pithom en Raämses.


Het land Rameses in Gn.47:11 en de stad Raämses in Ex.01:11 duiden wel op dezelfde omgeving, maar niet op dezelfde tijd en dus evenmin op dezelfde farao. De stad Raämses werd immers in de tijd van Mozes gebouwd onder Ramses de Grote (Ramses II), terwijl Gn.47:11 zich veel eerder afspeelt tijdens Jozef. Het land Rameses heeft dus niets te maken met Ramses II, maar verwijst naar het woongebied van de jonge Paramessoe en zijn familie, ten tijde van farao Echnaton. Conclusie: Gn.47:11 speelt zich af tijdens de regering van farao Echnaton.

Ga naar hoofdstuk II, paragraaf 14 »