HOME

VOORWOORD

HOOFDSTUK I
01. Jozef
02. Amenhotep, zoon van Hapoe
03. Sprookje van de twee broers
04. Echnaton en Israëls godsdienst

05. Zonnecultus in de Bijbel

HOOFDSTUK II
01. Inleiding
02. De Hyksos
03. Ahmose, begin 18e dynastie
04. Hatsjepsoet
05. Thoetmosis III
06. Amenhotep II
07. Thoetmosis IV
08 Amenhotep III
09. Amenhotep IV (Echnaton)
10. Toetanchamon
11. Eje
12. Horemheb
13. Ramses I
14. Seti I
15. Ramses II
16. Merenptah en Israël-stèle
17. Ramses III
18. Wen-Amon
19. Habiroe


HOOFDSTUK III
01. Een welwillende farao
02. Zafnath Paäneach
03. Zeven vette en magere jaren
04. De geboortedag van Farao
05. Drie farao's
06. Een mini-uittocht


HOOFDSTUK IV
01. Inleiding
02. Rameses en Gosen
03. Mozes en de farao's
04. Israël en de slavernij
05. De strijd met farao


HOOFDSTUK V
01. Inleiding
02. Pauze tussen Genesis en Exodus
03. Twee tijdrekeningen
04. Tabel A1 (uitleg)
05. Tabel A2 (uitleg)
06. Het Sed-feest
07. Tabel B1 (uitleg)
08. Tabel B2 (uitleg)
09. 480 jaar na de uittocht


HOOFDSTUK VI
01. Inleiding
02. Mamre
03. Arba en Kirjath-Arba
04. Machpéla of Sichem?
05. Echnaton en de Enakieten
06. Het getal vier
07. Abram, Arba en Mamre
08. Onenigheid
09. De druiventros
10. Arba, voorvader van Echnaton
11. Hebron en farao Chebron
12. De verovering van Hebron
13. Hebron en Zoan

14. 400 jaar Kirjath-Arba

NAWOORD

TABELLEN
Notities bij tabellen
Tabel 1 & 2
Tabel A1
Tabel B1
Tabel A2
Tabel B2

Tabel A3

AFBEELDINGEN
Kaart 1



Het mysterie van Jozef & Echnaton

Het is niet de eerste keer dat farao Echnaton in verband wordt gebracht met de godsdienst van Israël, want de afgelopen jaren zijn er vele signalen in deze richting afgegeven. Deze publicatie levert echter nieuwe aanwijzingen die zó overtuigend zijn, dat Echnaton wel de farao moet zijn in het verhaal over Jozef.

Om misverstanden te voorkomen: het betreft hier waarschijnlijk pseudo-historie, een verhaal waaraan elementen uit de feitelijke geschiedenis zijn toegevoegd. Farao Echnaton is een van deze elementen en wat betreft Jozef; zijn leven lijkt te zijn geÏnspireerd op dat van enkele bekende Egyptische viziers, waaronder Yuya (zie hiervoor de hoofdstukken I.3, I.4 en I.5). Hoewel er in dit pseudo-historische verhaal een overduidelijke relatie aanwezig is tussen Jozef en farao Echnaton, bewijst zij dus niet dat Jozef feitelijk heeft bestaan, noch dat hij werkelijk leefde tijdens de regering van farao Echnaton en met deze farao bevriend was.
Ter vergelijking: iedereen kan een roman schrijven over Napoleon en zijn relatie met een burgermeisje erbij fantaseren.


VOORWOORD

3.
Hoewel we over Israël en haar leiders bijna niets terugvinden in de algemeen erkende geschiedenis, staat een heel scala van buiten-Bijbelse bronnen tot onze beschikking. In het bijzonder levert de Egyptische geschiedschrijving ons allerlei informatie, waarmee we bepaalde gegevens over Israël kunnen uitsluiten. Jozef bijvoorbeeld - die op een strijdwagen reed - kan niet voor de Hyksos-periode hebben geleefd, want strijdwagens werden pas in de tijd van de Hyksos ingevoerd. Evenmin kan Kanaän door Israël zijn veroverd op een moment dat het land onder hegemonie van Egypte stond. Zo te werk gaande, krijgen we begrip van de tijd waarin de verhalen over Jakob, Jozef en Mozes feitelijk thuishoren en waarin zij duidelijk niet thuishoren. En dan blijkt er maar één mogelijkheid, namelijk dat Jakob en Jozef in de tijd van farao Echnaton leefden.
Volgens hetzelfde principe zal Israëls God zich niet hebben ontwikkeld tot een Ene en Enige God, vóór de regering van farao Echnaton, die immers bekend staat als de grondlegger van het monotheïsme.

4.
Nader beschouwd, zijn er meerdere gegevens in de Bijbel, die naar farao Echnaton verwijzen. We vinden zelfs zijn naam terug, evenals zijn zestien jaar durende regering, uiteraard in nogal cryptische taal (een en ander wordt uitgelegd in hoofdstuk III). Als we hieraan toevoegen dat Mozes geboren werd tijdens de regering van Ramses II (op grond van Ex.01:11), verkrijgen we twee ankerpunten waarmee de chronologie van Israël op een geloofwaardige manier kan worden vastgesteld. Farao Echnaton regeerde namelijk van 1350-1334 voor Chr. en Ramses II enige tijd later van 1279-1212 voor Chr.

Ex.01:11-
(…) zij moesten voor Farao voorraadsteden bouwen, Pithom en Raämses(…).

5.
Tot slot kunnen door tunnelvisie de meest simpele en voor de hand liggende zaken over het hoofd worden gezien. Soms zoeken we het kwartje overal, behalve waar het ligt. Wat in feite nodig bleek om de sleutels te vinden, is een neutrale houding tijdens het lezen van de Geschriften, zodat de gevonden gegevens die Jozef in verband brengen met farao Echnaton een kans kregen. Voor gelovigen kan het althans geen prettige gedachte zijn, dat deze farao een rol speelt in de geschiedenis over Jozef. Al was het alleen maar omdat de naam Echnaton de vrees oproept, dat de monotheïstische godsdienst van Israël niet zo uniek is als werd gedacht, en Israël dan ook niet het enige uitverkoren volk kan zijn geweest. Hoewel farao Echnaton de verhalen in de Bijbel uit de mythische sfeer kan halen, bestaan er dus voor theologen voldoende argumenten om met een boog om de man heen te lopen en het kwartje te zoeken waar het niet ligt.

Echnaton had lange tijd geen beste reputatie. Zeker niet in het oude Egypte, waar hij eeuwenlang bekend stond als de waanzinnige farao, die het land naar de afgrond had gevoerd door zijn ketterse godsdienst-hervormingen. Na zijn regering deden zijn Egyptische opvolgers alle moeite om zijn sporen uit te wissen, en werd er in het land van de Nijl over Echnaton gezwegen alsof hij nooit had bestaan. Gezien deze situatie, is het begrijpelijk dat ook Joodse schriftgeleerden genoeg argumenten hadden om de naam Echnaton in zéér bedekte termen in hun Geschriften te vermelden, en zeker als deze farao van invloed was op hun godsdienst. Tegenwoordig zijn de meningen over Echnaton een stuk positiever. De farao dwingt meer respect af, en wordt vooral gewaardeerd om zijn unieke kunst.


 

 

 

 

 

 





Probleem met de Bijbelse verhalen is, dat zij uit een mengeling van realiteit en fictie bestaan, en het nauwelijks te verifiëren is waar de realiteit begint en eindigt. Zolang hier geen zekerheid over is, blijft de mogelijkheid aanwezig dat Jozef wel degelijk heeft bestaan en contact had met farao Echnaton. Zo kan de naam Jozef een pseudoniem zijn voor iemand die werkelijk leefde tijden farao Echnaton.

Het gaat in deze publicatie echter niet zozeer om de vraag wat werkelijkheid is en fictie, maar om het verhaal zoals dit in de Bijbel wordt gebracht. En daaruit kunnen we drie zaken opmaken.

1.
Ten eerste heeft de God van Israël zich tijdens Jozef en Echnaton ontwikkeld tot een monotheïstische God.
In hoeverre Jozef zich hierbij heeft laten inspireren door Echnaton, of andersom staat ter discussie.
2.
Ten tijde van Mozes werd het gedachtegoed uitgebreid tot een godsdienst met eigen wetgeving.
3.
Doordat de regering van Echnaton, die zestien jaar duurde, zeer gedetailleerd wordt vermeld in het verhaal over Jozef, kan de chronologie van Israëls geschiedenis vrij nauwkeurig worden vastgelegd.

Daar de informatie over Jozef en farao Echnaton in de Bijbel zeer versluierd is, is het ondoenlijk om het hele verhaal in een paar woorden uit te leggen. Deze publicatie begint dan ook met een algemene indruk en een globale schets van de situatie. Al lezende worden er steeds meer details over Jozef en Echnaton aan toegevoegd. Of de bevindingen in deze publicatie juist zijn, moet de lezer zelf maar bepalen. Volgens schrijfster kan het in ieder geval geen toeval zijn dat er in de Bijbel een aaneenschakeling van gegevens opduiken, die naar farao Echnaton verwijzen.

Ga naar hoofdstuk I »